ਸਿਰ ਦਰਦ ਤੋਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਤੱਕ, ਜਾਣੋ ਕਦੋਂ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸਾਵਧਾਨ

ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਗਲਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਘੱਟ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ (High Blood Pressure) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ‘ਚੁੱਪ ਕਾਤਲ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਿਲ, ਦਿਮਾਗ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ (Heart Attack), ਸਟ੍ਰੋਕ (Stroke) ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਲੱਛਣਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਹਿਯਾਦਰੀ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਹਸਪਤਾਲਜ਼ ਦੇ ਇੰਟਰਵੈਂਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਅਭਿਜੀਤ ਪਾਲਸ਼ੀਕਰ ਮੁਤਾਬਕ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਬਹੁਤ ਵਧਣ ’ਤੇ ਦਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇਹ 9 ਲੱਛਣ
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ—
ਤੇਜ਼ ਸਿਰ ਦਰਦ — ਅਚਾਨਕ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਸਿਰ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ — ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਅਸਥਿਰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਧੁੰਦਲੀ ਨਜ਼ਰ — ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਧੁੰਦਲਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਦਬਾਅ — ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰ, ਦਰਦ ਜਾਂ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ — ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੇ ਵੀ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜ਼ ਜਾਂ ਅਨਿਯਮਿਤ ਧੜਕਣ — ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਜਾਂ ਬੇਤਰਤੀਬ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆਉਣਾ — ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਬੀਪੀ ਦੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੇਚੈਨੀ — ਅਚਾਨਕ ਘਬਰਾਹਟ, ਬੇਚੈਨੀ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਥਕਾਵਟ — ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਕਾਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਲੱਛਣ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੋਣ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਾਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੀਪੀ ਵਧਿਆ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ, ਸਟ੍ਰੋਕ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ। ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਬੀਪੀ ਠੀਕ ਆਉਣ ’ਤੇ ਦਵਾਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੋ
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੀਡਿੰਗ ਆਮ ਆਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਦਵਾਈ ਕਾਰਨ ਹੀ ਬੀਪੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਖੁਰਾਕ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਸਹੀ ਰੀਡਿੰਗ ਲਈ ਕੁਝ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਬੀਪੀ ਮਾਪਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹ, ਕੌਫੀ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰੀਬ 5 ਮਿੰਟ ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠੋ।
ਕੁਰਸੀ ’ਤੇ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਫਰਸ਼ ’ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਰੱਖੋ। ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੋ ਕਿ ਕਫ਼ ਦਿਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ।
ਬੀਪੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਕਫ਼ ਕੱਪੜਿਆਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੰਗੀ ਬਾਂਹ ’ਤੇ ਲਗਾਓ। ਬੀਪੀ ਮਾਪਦੇ ਸਮੇਂ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਹਿਲਾਓ।
ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਦੋ ਰੀਡਿੰਗਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੀਪੀ ਮਾਪਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਹਰ ਦਿਨ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਰੀਡਿੰਗ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਬੀਪੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਰੱਖਣ ਯਾਦ
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਨਿਯਮਤ ਬੀਪੀ ਜਾਂਚ, ਡਾਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਦਵਾਈ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਘੱਟ ਨਮਕ, ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਰੀਡਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਹੋਣ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।